Özkütle Hesaplama
Özkütle (Yoğunluk) Hesaplama
Formül: Özkütle (d) = Kütle (m) / Hacim (V). Birimler otomatik olarak standart (g/cm³ ve kg/m³) değerlere dönüştürülür.
Hata Bildir Bir maddenin ne kadar "ağır" veya "yoğun" olduğunu anlamak için sadece ağırlığına bakmak yetmez; ne kadar yer kapladığına da bakmak gerekir. Özkütle Hesaplama Aracı; Kütle (m) ve Hacim (v) değerlerini kullanarak maddenin yoğunluğunu (d) bulmanızı sağlar. Aynı zamanda bu üç değişken arasındaki formülü kullanarak bilinmeyen değeri (örneğin hacmi) bulmanıza yardımcı olur.
Arşimet'in "Evreka!" dediği andan bugüne, maddeleri ayırt etmenin ve fizik problemlerini çözmenin anahtarı bu hesaplamadır.
🧪 Formül Üçgeni (d = m / v)
Fizikte özkütle genellikle d (density) veya ρ (rho) harfiyle gösterilir. Hesaplama mantığı basit bir üçgene dayanır:
Değişkenlerin Anlamı ve Birimleri:
- d (Özkütle): Maddenin 1 birim hacminin kütlesidir. (g/cm3 veya kg/m3)
- m (Kütle): Madde miktarıdır. (gram veya kilogram)
- v (Hacim): Maddenin boşlukta kapladığı yerdir. (cm3, litre veya m3)
Batar mı, Yüzer mi? (Suyun Özkütlesi)
Özkütle hesabı, bir cismin suda yüzüp yüzmeyeceğini belirler. Saf suyun özkütlesi standart olarak 1 g/cm3 kabul edilir.
- Cismin özkütlesi 1'den küçükse (Örn: Zeytinyağı 0.9), suyun üstünde yüzer.
- Cismin özkütlesi 1'den büyükse (Örn: Demir 7.8), suda batar.
Yaygın Maddelerin Özkütle Tablosu
Maddeleri birbirinden ayırt etmek için aşağıdaki referans değerleri kullanabilirsiniz:
| Madde | Özkütle (g/cm3) | Durum |
|---|---|---|
| Hava | 0.0012 | Gaz |
| Tahta (Çam) | 0.35 - 0.50 | Yüzer |
| Su | 1.00 | Sıvı (Referans) |
| Alüminyum | 2.70 | Metal (Hafif) |
| Demir / Çelik | 7.85 | Metal (Ağır) |
| Altın | 19.30 | Çok Yoğun |
⚠️ Kütle ve Ağırlık Aynı Değildir!
Özkütle hesaplarken kütle (kg) kullanılır. Ağırlık (Newton) ise kütlenin yerçekimiyle çarpımıdır.
Ay'a giderseniz ağırlığınız değişir ama kütleniz ve özkütleniz değişmez. Formülde her zaman terazide ölçtüğünüz Kütle değerini kullanın.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1 Litre su kaç kilogramdır?
Suyun özkütlesi 1 kg/L olduğu için, 1 Litre saf su tam olarak 1 Kilogram gelir. Ancak yağ veya süt için bu eşitlik geçerli değildir.
Hacmi nasıl ölçerim?
Düzgün şekilli cisimlerde (Küp, Küre) geometrik formüllerle; düzgün olmayan cisimlerde (Taş vb.) ise cismi suya atıp taşırdığı su miktarını ölçerek hacmi bulabilirsiniz (Arşimet Prensibi).
Sıcaklık özkütleyi etkiler mi?
Evet. Maddeler ısındıkça genellikle genleşir (hacmi artar). Kütle sabit kalıp hacim arttığı için özkütle azalır. Sıcak havanın yükselmesinin sebebi budur.
